Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Climate Change με τίτλο“A further acceleration of clean energy is needed for global CO₂ emissions to peak and decline”, η επέκταση της χρήσης πηγών ενέργειας μηδενικών εκπομπών έχει προσφέρει απρόσμενα θετικά αποτελέσματα. Στην ερευνητική ομάδα συμμετείχαν επιστήμονες από το University of East Anglia (Βρετανία), CICERO Center for International Climate Research (Νορβηγία), Global Carbon Project, CSIRO Environment (Αυστραλία), Science and Economy, University of Exeter (Βρετανία), και Earth System Science Department, Stanford University (ΗΠΑ). Το βασικό συμπέρασμα είναι σαφές: η ηλιακή και η αιολική ενέργεια, καθώς και τα ηλεκτρικά οχήματα, αντισταθμίζουν πλέον το μεγαλύτερο μέρος των εκπομπών, οι οποίες διαφορετικά θα προέρχονταν από την αυξανόμενη παγκόσμια ζήτηση ενέργειας. Ωστόσο, καθώς η κατανάλωση ενέργειας συνεχίζει να αυξάνεται, ιδίως στις αναδυόμενες οικονομίες, οι παγκόσμιες εκπομπές δεν έχουν ακόμη σταθεροποιηθεί σε μια πορεία μείωσης.
Τα νούμερα είναι ενδεικτικά της προόδου που έχει επιτευχθεί ως σήμερα:
- Το 2025, η παραγωγή ηλιακής και αιολικής ενέργειας απέτρεψε περίπου 4,1 γιγατόνους (Gt) CO₂, εκπομπές που διαφορετικά θα είχαν παραχθεί από την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας με ορυκτά καύσιμα.
- Το 2026, οι εκπομπές που αποφεύχθηκαν αναμένεται να αυξηθούν σε περίπου 4,6 Gt CO₂.
- Παγκοσμίως η χρήση ηλεκτρικών οχημάτων απέτρεψε επιπλέον 0,3 Gt CO₂ το 2025 και αναμένεται να αποτρέψει περίπου 0,4 Gt CO₂ το 2026.
- Συνολικά, εκτιμάται ότι οι τεχνολογίες καθαρής ενέργειας αντισταθμίζουν το 64-80% της αύξησης των εκπομπών που διαφορετικά θα προέκυπτε από την αυξανόμενη ζήτηση ενέργειας.

Υπόμνημα χάρτη: Εμφανίζονται μόνο οι χώρες με αυξανόμενο ΑΕΠ. Για επιλεγμένες περιοχές παρουσιάζεται επίσης η προβλεπόμενη μεταβολή των εκπομπών για το 2026, με το πιθανό εύρος τιμών να αναφέρεται σε παρένθεση. Τα δεδομένα εκπομπών προέρχονται από την έκδοση 2026 του Global Carbon Budget.
Οι ερευνητές εντοπίζουν επίσης ενθαρρυντικά στοιχεία που δείχνουν ότι η οικονομική ανάπτυξη και οι εκπομπές μπορούν να αποσυνδεθούν. Συγκεκριμένα, 38 χώρες που αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το ένα τρίτο της παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης παρουσίασαν σταθερή αύξηση του ΑΕΠ, ενώ οι χερσαίες εκπομπές CO₂ μειώθηκαν κατά την τελευταία δεκαετία. Σύμφωνα με τους ερευνητές, αυτό υποδηλώνει ότι η ταχεία ανάπτυξη της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, οι βελτιώσεις στην ενεργειακή απόδοση και η ηλεκτροδότηση μπορούν να μειώσουν τις εκπομπές χωρίς να υπονομεύουν την οικονομική ευημερία.
Ωστόσο, το γενικότερο μήνυμα της έρευνας είναι μάλλον ένα μήνυμα επείγουσας ανάγκης παρά εορτασμού. Οι επενδύσεις-ρεκόρ στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν αρκούν πλέον από μόνες τους. Για να διατηρηθεί η υπερθέρμανση του πλανήτη εντός των διεθνώς συμφωνηθέντων ορίων, οι κυβερνήσεις πρέπει να επιταχύνουν τον μετασχηματισμό των συστημάτων ηλεκτροδότησης, της βιομηχανίας, των μεταφορών και των κτιρίων. Η ηλεκτροδότηση, η επέκταση του δικτύου, η αποθήκευση ενέργειας, οι αντλίες θερμότητας και η απανθρακοποίηση (decarbonization) της βιομηχανίας πρέπει να αναπτυχθούν ακόμη ταχύτερα από ό,τι τα τελευταία χρόνια.
Το σαφές συμπέρασμα είναι ότι η ενεργειακή μετάβαση αποδίδει καρπούς. Οι καθαρές τεχνολογίες αποτρέπουν ήδη δισεκατομμύρια τόνους εκπομπών. Ωστόσο, οι τάσεις αυτές δεν αρκούν ώστε να περιοριστεί η κλιματική αποσταθεροποίηση που προκαλείται από τη χρήση ορυκτών καυσίμων. Η επίτευξη μιας σταθερά καθοδικής πορείας των εκπομπών θα απαιτήσει ταχύτερη επέκταση της καθαρής ενέργειας κατά τη διάρκεια αυτής της δεκαετίας. To μεγάλο ερώτημα παραμένει: πώς οι απαραίτητες εγκαταστάσεις ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα κατασκευαστούν και θα λειτουργήσουν με τη μεγαλύτερη δυνατή απόδοση και κοινωνική συμμετοχή, δίχως να προκαλέσουν ζημιές σε οικοσυστήματα και ευαίσθητες περιοχές.
Το 2026 θα κλείσει με μείωση εκπομπών
Όπως σημειώνεται σε ταυτόχρονη ανακοίνωση από το νορβηγικό ινστιτούτο CICERO-Center for International Climate Research, το οποίο συμμετείχε στην έρευνα, oι παγκόσμιες εκπομπές CO₂ από ορυκτά καύσιμα αναμένεται να μειωθούν κατά 0,4% το 2026 (με εύρος αβεβαιότητας από -1,5% έως +0,6%). Η μείωση αυτή ήταν απρόσμενη στις αρχές του 2026 και οφείλεται κυρίως στη συρρίκνωση της αγοράς πετρελαίου και αερίου εξαιτίας των συγκρούσεων στο Ιράν και την Ουκρανία. Αυτή η μείωση βασίστηκε όμως σε ανεξάρτητα από ορυκτά καύσιμα ενεργειακά συστήματα που ήδη βρίσκονται σε ανάπτυξη, καθώς και σε τάσεις επιβράδυνσης της αύξησης των εκπομπών παγκοσμίως.




