Στις αρχές του νέου έτους, 2027, αναμένεται τελικά η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με το πλαίσιο για την ενέργεια και το κλίμα μετά το 2030. Σύμφωνα με τον επίσημο προγραμματισμό, η δέσμη μέτρων για το κλίμα για την επόμενη δεκαετία επρόκειτο να ολοκληρωθεί το τελευταίο τρίμηνο του 2026.
Το πλαίσιο αυτό θα οδηγήσει την ΕΕ στην επίτευξη των δεσμευτικών στόχων της: αρχικά μείωση κατά 90% των καθαρών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2040 σε σχέση με τα επίπεδα του 1990, και τελικά κλιματική ουδετερότητα το 2050. Θα ορίσει τους στόχους και τους κανόνες για την επόμενη γενιά των Εθνικών Σχεδίων για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), για την περίοδο 2031–2040, αφού τα σημερινά έχουν χρονικό ορίζοντα το 2030.
Όπως αναφέρει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην ανακοίνωση για τη δημόσια διαβούλευση του πλαισίου, που ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 2026, το μερίδιο των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) στο ενεργειακό μείγμα της Ένωσης έχει διπλασιαστεί τα τελευταία 13 χρόνια και έφτασε το 25,2% το 2024. Για να επιτευχθούν όμως οι μακροχρόνιοι στόχοι, η ανάπτυξή τους πρέπει να επιταχυνθεί σημαντικά. Χρειάζεται επίσης απανθρακοποίηση της ζήτησης σε όλους τους τομείς (ηλεκτρισμός, μεταφορές, θέρμανση-ψύξη, βιομηχανία) και βελτίωση του ενεργειακού συστήματος: δίκτυα, φορείς ενέργειας και αποθήκευση.
Το πλαίσιο για τις ΑΠΕ για την επόμενη δεκαετία προχωρά παράλληλα με το νέο πλαίσιο για την ενεργειακή απόδοση και με την αναθεώρηση του Κανονισμού για τη Διακυβέρνηση της Ενεργειακής Ένωσης και της Δράσης για το Κλίμα. Η δέσμη «πατάει» επίσης στη Συμφωνία για την Καθαρή Βιομηχανία, στο Σχέδιο Δράσης για Προσιτή Ενέργεια του 2025, στη Στρατηγική της ΕΕ για τη Θέρμανση και την Ψύξη, καθώς και στο Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ΣΕΔΕ).
Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις έχουν ήδη τοποθετηθεί. Το WWF EU, σε κείμενο θέσεων του Οκτωβρίου 2026, προτείνει κάθε κράτος-μέλος να θέσει εθνικό στόχο κλιματικής ουδετερότητας, να παραμείνουν δεσμευτικοί οι εθνικοί στόχοι για ΑΠΕ και ενεργειακή απόδοση, να υπάρξουν χρονοδιαγράμματα για την απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα και την κατάργηση των επιδοτήσεών τους, και τα ευρωπαϊκά κονδύλια να συνδεθούν με την πρόοδο προς τους στόχους.
Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και το Climate Action Network Europe (CAN Europe), που τον Σεπτέμβριο του 2026 δημοσίευσε έξι προτεραιότητες για την αναθεώρηση του κανονισμού. Ζητά δεσμευτικούς στόχους σε εθνικό επίπεδο και θέσπιση εθνικών στόχων για την κλιματική ουδετερότητα που θα προβλέπουν και τον τρόπο, την οδό μετασχηματισμού για κάθε τομέα της οικονομίας. Ζητά επίσης να περιγραφούν σαφείς οδικοί χάρτες σταδιακής απομάκρυνσης από τα ορυκτά καύσιμα, ιδίως από το ορυκτό αέριο. Προτείνει κοινό ευρωπαϊκό ορισμό για τις επιδοτήσεις ορυκτών καυσίμων και αυστηρότερους κανόνες για την κατάργησή τους. Σημειώνει τέλος ότι η αρχή της δίκαιης μετάβασης πρέπει να ενσωματωθεί περαιτέρω στη διακυβέρνηση της ενέργειας και της δράσης για το κλίμα.
Το διακύβευμα, επομένως, δεν είναι μόνο η θέσπιση φιλόδοξων στόχων, αλλά το αν το νέο πλαίσιο θα είναι δεσμευτικό για τα κράτη-μέλη και αν θα περιλαμβάνει και μηχανισμούς εφαρμογής. Για την Ελλάδα, το ζητούμενο είναι να γίνει το επόμενο ΕΣΕΚ οδικός χάρτης εξόδου από το ορυκτό αέριο.
Photo by Karsten Würth on Unsplash




