Energiabook
Επικαιρότητα 14 Νοέμβριος 2026

Climate Action Tracker: Αν δεν μειώσουμε άμεσα και δραστικά τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, οδεύουμε προς παγκόσμια υπερθέρμανση μεγαλύτερη από 1,5°C

1΄ ανάγνωση

Φωτογραφία: Wikimedia Commons

Μόνο αν οι κυβερνήσεις επιταχύνουν αμέσως και πολύ γρήγορα τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου μπορεί να αποφευχθεί η, με ανεπανόρθωτες συνέπειες,  υπέρβαση του ορίου αύξησης της παγκόσμιας θερμοκρασίας κατά 1,5 βαθμό Κελσίου. Αυτό είναι το κεντρικό συμπέρασμα της ετήσιας παγκόσμιας Έκθεσης με τις προβλέψεις του Climate Action Tracker (CAT) για την υπερθέρμανση του πλανήτη, με τίτλο: «Warming Projections Global Update» που δημοσιεύθηκε στις 12 Νοεμβρίου, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η 31η Διεθνής Διάσκεψη των Μερών για το Κλίμα (COP31).

Υπάρχουν κάποια θετικά σημάδια. Η ηλεκτροπαραγωγή από καθαρή ενέργεια, το 2025, κάλυψε όλη την πρόσθετη ζήτηση για ηλεκτρισμό ενώ, σημειώθηκε ρεκόρ ανάπτυξης Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) σε Ινδία και Κίνα. Σημειώθηκε επίσης νέα άνοδος στη χρήση ηλεκτρικών οχημάτων και ο ρυθμός αποψίλωσης του Αμαζονίου συνέχισε να μειώνεται.

Οι εξελίξεις αυτές μπορεί να υποδηλώνουν πως οι παγκόσμιες εκπομπές κορυφώνονται. Είναι δεδομένο επίσης ότι ο αυξανόμενος ρόλος των ΑΠΕ και του εξηλεκτρισμού ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλεια και μειώνουν την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. Δεν οδηγούν όμως αυτόματα σε μείωση εκπομπών.

Ωστόσο, οι παγκόσμιες εκπομπές δεν έχουν ακόμη κορυφωθεί. Η αυξανόμενη ζήτηση ενέργειας σε συνδυασμό με τις συνεχιζόμενες επενδύσεις σε υποδομές ορυκτών καυσίμων «εξουδετερώνουν» τα παραπάνω οφέλη.

Παρότι η υπέρβαση του 1,5°C φαίνεται να μην μπορεί να αποφευχθεί, μπορεί ακόμη να τεθούν υπό έλεγχο οι επιπτώσεις και η διάρκεια της υπέρβασης. Ο στόχος πρέπει τώρα να είναι η υπερθέρμανση του πλανήτη να επιστρέψει κάτω από τον 1,5°C έως το 2100.

Αυτά είναι κάποια από τα κεντρικά συμπεράσματα της Έκθεσης. Ακολουθούν οι προϋποθέσεις σχετικά με την επιτάχυνση της μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου για την επίτευξη αυτού του στόχου.

Μείωση των παγκόσμιων εκπομπών κατά:  

  • 4% ανά έτος έως το 2030 (εύρος 3-5%)
  • 7% ανά έτος το πρώτο μισό της δεκαετίας του 2030 (εύρος 6-9%)
  • 9% ανά έτος μεταξύ 2035 και 2050 (εύρος 6-15%)

Τέσσερα σενάρια για την υπερθέρμανση, κανένα κάτω από τον 1,5°C

Το CAT επεξεργάστηκε τα εξής τέσσερα (4) σενάρια για να εκτιμήσει την αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας λόγω των ανθρωπογενών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου με ορίζοντα το 2100, με βάση:

  1. Τις σημερινές πολιτικές και δράσεις, το σενάριο βασίζεται στις υφιστάμενες  πολιτικές που εφαρμόζονται τώρα και καταλήγει ότι οδηγούν σε αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας κατά 2,72°C λίγο πάνω από την περσινή πρόβλεψη του 2,64°C. Στο σενάριο αυτό, ναι μεν η ανάπτυξη των ΑΠΕ τρέχει γρήγορα, τα κόστη της αποθήκευσης μειώνονται και ο εξηλεκτρισμός προχωράει αλλά δε, η παραγωγή, εξαγωγή και κατανάλωση ορυκτών καυσίμων συνεχίζεται «εξουδετερώνοντας» τις θετικές επιπτώσεις.
  2. Τους βραχυπρόθεσμους στόχους για το 2030 και το 2035, σύμφωνα με τις Εθνικά Καθορισμένες Συνεισφορές (NDC) που οδηγούν σε αύξηση της θερμοκρασίας κατά  2,6°C, το ίδιο σε σχέση με πέρυσι. Αυτό κατά βάση συμβαίνει επειδή οι στόχοι, ακόμη και οι αναθεωρημένοι προς τα πάνω παραμένουν ακόμη μακριά από αυτό που χρειάζεται για να παραμείνει «ζωντανός» ο στόχος του 1,5°C.
  3. Τις δεσμεύσεις και τους στόχους, δηλαδή τα NDC για το 2030 και το 2035 μαζί με τους μακροπρόθεσμους στόχους (όπως οι στόχοι μηδενικών καθαρών εκπομπών) που έχουν κατατεθεί επίσημα ή είναι δεσμευτικοί. Το σενάριο αυτό οδηγεί σε αύξηση 2,1°C, από 2,2°C πέρσι.
  4. Το αισιόδοξο σενάριο, με πλήρη υλοποίηση όλων των ανακοινωμένων στόχων, ακόμη κι αν δεν έχουν κατατεθεί επίσημα, μαζί με τους στόχους μηδενικών καθαρών εκπομπών (Net Zero), που οδηγεί σε αύξηση 1,9°C.

Οι εκτιμήσεις του Climate Action Tracker για την αύξηση της θερμοκρασίας έως το 2100 στα τέσσερα σενάρια. Η γραμμή δείχνει την κεντρική εκτίμηση και η χρωματιστή στήλη το εύρος της. Πηγή: Climate Action Tracker, Νοέμβριος 2026.

Από τα συμβατά σενάρια, στα σενάρια ευθυγράμμισης με  τη Συμφωνία του Παρισιού

Δεδομένου ότι οι εκπομπές του 2025 είναι περίπου 25% υψηλότερες από όσο προέβλεπαν τα συμβατά με τη Συμφωνία του Παρισιού (Paris-compatible) σενάρια, το CAT, στην έκθεσή του, υιοθετεί τη «νέα γενιά» σεναρίων, τα λεγόμενα ευθυγραμμισμένα με τη Συμφωνία του Παρισιού (Paris-aligned), σενάρια που εκκινούν από τις πραγματικές σημερινές εκπομπές.

Τα ευθυγραμμισμένα με τη Συμφωνία του Παρισιού σενάρια αποτυπώνουν ότι η θερμοκρασία θα ξεπεράσει το 1,5°C και θα κορυφωθεί γύρω στους 1,7°C τη δεκαετία του 2040, για να επιστρέψει κάτω από το 1,5°C έως το 2100.

Πώς θα μείνει ζωντανός ο στόχος του 1,5°C

Το CAT καταλήγει σε πέντε βασικά στοιχεία των ευθυγραμμισμένων με τη Συμφωνία του Παρισιού (Paris-aligned) κλιματικών πολιτικών και δράσεων που, αν οι κυβερνήσεις αποφάσιζαν να εφαρμόσουν, θα μπορούσαν να επαναφέρουν την παγκόσμια άνοδο της θερμοκρασίας κάτω από τον 1,5°C έως το 2100:

  • απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα
  • δραστική μείωση των εκπομπών μεθανίου
  • ταχεία ανάπτυξη των ΑΠΕ μαζί με ευρύ εξηλεκτρισμό της παγκόσμιας οικονομίας
  • απορροφήσεις CO₂ ως συμπλήρωμα και όχι ως υποκατάστατο της μείωσης   εκπομπών
  • τέλος στην αποψίλωση των δασών.

Πηγή:

• Climate Action Tracker (2026). Warming Projections Global Update – November 2026: Without rapid climate action, the world is heading to irrecoverable overshoot. 12/11/2026. https://climateactiontracker.org/publications/warming-projections-global-update-2026/