Energiabook
Επικαιρότητα 8 Νοέμβριος 2026

Μεθάνιο: Το Συμβούλιο της ΕΕ εγκρίνει μονοετή αναβολή εφαρμογής του κανονισμού για τον έλεγχο των εκπομπών

1΄ ανάγνωση

Tο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμφώνησε στις 6 Νοεμβρίου σε στοχευμένες τροποποιήσεις του ευρωπαϊκού κανονισμού για το μεθάνιο, εγκρίνοντας την αναβολή κατά ένα έτος βασικών υποχρεώσεων παρακολούθησης και αναφοράς εκπομπών που αφορούν τις εισαγωγές πετρελαίου, ορυκτού αερίου και άνθρακα στην ΕΕ. Η απόφαση έρχεται μετά από πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τον Οκτώβριο και εν μέσω ανησυχιών για την ασφάλεια εφοδιασμού και τις αναταράξεις στις διεθνείς ενεργειακές αγορές λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.

Τα κράτη μέλη συμφώνησαν να διατηρήσουν την ουσία της πρότασης της Κομισιόν, αναβάλλοντας κατά ένα έτος την εφαρμογή των ακόλουθων διατάξεων:

  • τις υποχρεώσεις παρακολούθησης, υποβολής εκθέσεων και επαλήθευσης για τους εισαγωγείς φυσικού αερίου, αργού πετρελαίου και άνθρακα, οι οποίες θα εφαρμοστούν από την 1η Ιανουαρίου 2028 (αντί της 1ης Ιανουαρίου 2027),
  • την υποβολή εκθέσεων σχετικά με την ένταση εκπομπών μεθανίου τόσο για τους εισαγωγείς όσο και για τους παραγωγούς της Ένωσης, η οποία θα εφαρμοστεί από τις 5 Αυγούστου 2029 (αντί των 5 Αυγούστου 2028),
  • τα ανώτατα επίπεδα έντασης εκπομπών μεθανίου τόσο για τους εισαγωγείς όσο και για τους παραγωγούς της Ένωσης, τα οποία θα εφαρμοστούν από τις 5 Αυγούστου 2031 (αντί των 5 Αυγούστου 2030).

Αξίζει να σημειωθεί ότι η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς τα αποφασιστικά όργανα της ΕΕ αφορούσε παράταση μόνο για τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Το Συμβούλιο αποφάσισε να συμπεριλάβει και την παραγωγή εντός ΕΕ στην παράταση για τις εκθέσεις σχετικά με την ένταση εκπομπών μεθανίου της παραγωγής αργού πετρελαίου, αερίου και άνθρακα που διαθέτουν στην αγορά της ΕΕ (άρθ. 29).

Ο ρόλος της Ιρλανδικής Προεδρίας

Η συμφωνία επιτεύχθηκε υπό την Ιρλανδική Προεδρία της ΕΕ, η οποία ζήτησε να διατηρηθεί σχεδόν αμετάβλητη η αρχική πρόταση της Επιτροπής, απορρίπτοντας τις πιέσεις για πολύ μεγαλύτερη αναβολή. Ο Ιρλανδός υπουργός Κλίματος, Ενέργειας και Περιβάλλοντος Darragh O’Brien χαρακτήρισε τη συμφωνία «πραγματιστική προσέγγιση» που ανταποκρίνεται στις πιέσεις των ενεργειακών αγορών, χωρίς να εγκαταλείπει τον ηγετικό ρόλο της Ευρώπης στη μείωση των εκπομπών μεθανίου.

Η στάση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είχε προηγουμένως ταχθεί υπέρ μιας πολύ πιο εκτεταμένης, τριετούς αναβολής των σχετικών υποχρεώσεων, ενώ αναδεικνύει και τον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζουν τα κράτη μέλη που αναλαμβάνουν την προεδρία της ΕΕ.

Ένα έτος ή αρχή μιας μεγαλύτερης υποχώρησης;

Παρά το γεγονός ότι κράτη και επιστημονικοί φορείς που υποστηρίζουν την εφαρμογή του κανονισμού όπως ισχύει θεωρούν προτιμότερη τη μονοετή αναβολή από μια τριετή καθυστέρηση, εντούτοις παράλληλα εκφράζουν έντονες ανησυχίες για το ενδεχόμενο η απόφαση να αποτελέσει την αφετηρία μιας διαρκούς αποδυνάμωσης του κανονισμού.

Ο διεθνής οργανισμός Clean Air Task Force (CATF) υπογραμμίζει ότι το Συμβούλιο έδωσε στην Επιτροπή τη δυνατότητα να καθυστερήσει εκ νέου την εφαρμογή ορισμένων διατάξεων εάν κρίνει ότι δεν έχουν δημιουργηθεί οι απαραίτητες προϋποθέσεις εφαρμογής. Αυτές περιλαμβάνουν τη διαθεσιμότητα επαρκούς αριθμού ανεξάρτητων επαληθευτών, την ολοκλήρωση των κανόνων μεταφοράς δεδομένων μεταξύ παραγωγών και εισαγωγέων και την αναγνώριση ισοδύναμων συστημάτων επαλήθευσης σε τρίτες χώρες. Ο Pablo Lopez Legarreta, υπεύθυνος ευρωπαϊκής πολιτικής για το μεθάνιο στο CATF, δήλωσε ότι «ένα έτος πρέπει να σημαίνει ένα έτος» και προειδοποίησε ότι η Ευρώπη χρειάζεται πραγματική περίοδο προετοιμασίας και όχι έναν μηχανισμό συνεχών παρατάσεων». Σύμφωνα με τον ίδιο, τα τεχνικά προβλήματα που απομένουν είναι γνωστά και μπορούν να επιλυθούν μέσα στους επόμενους δώδεκα μήνες μέσω πιστοποίησης επαληθευτών, καθορισμού προβλέψιμων κυρώσεων και παροχής σαφούς κανονιστικής βεβαιότητας στην αγορά.

Κλιματικό διακύβευμα

Το μεθάνιο ευθύνεται για περίπου το ένα τρίτο της σημερινής υπερθέρμανσης του πλανήτη, ενώ η μείωση των εκπομπών του θεωρείται από τους ειδικούς ένας από τους ταχύτερους και οικονομικότερους τρόπους περιορισμού της κλιματικής αλλαγής μέσα στις επόμενες δεκαετίες. Ο κανονισμός 2024/1787 για το μεθάνιο, που τέθηκε σε ισχύ τον Αύγουστο του 2024, αποτελεί το πρώτο δεσμευτικό ρυθμιστικό πλαίσιο παγκοσμίως που επιβάλλει απαιτήσεις διαφάνειας και ελέγχου όχι μόνο στην εγχώρια παραγωγή αλλά και στις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων προς την ευρωπαϊκή αγορά. Καλύπτει τους τομείς της παραγωγής και επεξεργασίας υδρογονανθράκων (πετρελαίου και αερίου) και άνθρακα (πχ λιγνίτη και λιθάνθρακα). Συγκεκριμένα, ο κανονισμός εφαρμόζεται

  • στην έρευνα και εξόρυξη υδρογονανθράκων (πετρελαίου και ορυκτού αερίου) και στη συλλογή και την επεξεργασία ορυκτού αερίου˙
  • σε ανενεργές γεωτρήσεις, είτε προσωρινά είτε οριστικά σφραγισμένες και εγκαταλελειμμένες γεωτρήσεις ˙
  • στη μεταφορά και διανομή αερίου (εξαιρούνται συστήματα μέτρησης σε σημεία τελικής κατανάλωσης εντός της ιδιοκτησίας των τελικών πελατών), καθώς και στην υπόγεια αποθήκευση και σε λειτουργίες σε χώρους LNG˙
  • στα ανθρακωρυχεία (ενεργά ή εγκαταλελειμμένα υπόγεια ή επιφανειακά.

Ο κανονισμός αφορά επίσης στις εκπομπές μεθανίου που πραγματοποιούνται εκτός ΕΕ και αφορούν το αργό πετρέλαιο, το αέριο και τον άνθρακα που εισάγονται.

Για τον λόγο αυτόν, περισσότερες από 30 περιβαλλοντικές οργανώσεις είχαν πριν τη συνάντηση του Συμβουλίου καλέσει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να απορρίψει περαιτέρω αποδυνάμωση του κανονισμού και να διασφαλίσει ότι η προσωρινή αναβολή δεν θα μετατραπεί σε μόνιμη καθυστέρηση.

Το επόμενο διάστημα οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Συμβουλίου και Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου θα καθορίσουν εάν η μονοετής αναβολή θα παραμείνει μια περιορισμένη προσαρμογή λόγω έκτακτων γεωπολιτικών συνθηκών ή εάν θα αποτελέσει το πρώτο βήμα για την αποδυνάμωση ενός από τα πιο φιλόδοξα εργαλεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον περιορισμό των εκπομπών μεθανίου από τον τομέα των ορυκτών καυσίμων.

Photo by matt brown on Unsplash