Το «νομοσχέδιο ενεργειακής ανεξαρτησίας», το οποίο η βρετανική κυβέρνηση δημοσίευσε και παρουσίασε χθες στη Βουλή των Κοινοτήτων αποτελεί αναμφίβολα μια από τις σημαντικότερες μεταβολές στη βρετανική ενεργειακή πολιτική των τελευταίων δεκαετιών, καθώς η κυβέρνηση συνδέει ρητά την ενεργειακή ανεξαρτησία όχι με την εξόρυξη περισσότερων ορυκτών καυσίμων, αλλά με την ανάπτυξη εγχώριας καθαρής ενέργειας, τον εξηλεκτρισμό και τη μείωση της έκθεσης στις διεθνείς αγορές καυσίμων. Όπως αναφέρεται στο συνοδευτικό κείμενο της κυβέρνησης, «ο μόνος τρόπος να προστατευθούν οι πολίτες από μελλοντικά σοκ στις τιμές των ορυκτών καυσίμων είναι η παραγωγή περισσότερης δικής μας καθαρής ενέργειας».
Ο ρόλος της Αρχής για τη Μετάβαση της Βόρειας Θάλασσας (North Sea Transition Authority)
Κεντρικό στοιχείο του νομοσχεδίου είναι η αναβάθμιση και ο επαναπροσδιορισμός της αποστολής της Αρχής Πετρελαίου και Αερίου και η μετονομασία της σε North Sea Transition Authority (NSTA). Πρόκειται για την κρατική αρχή που ήταν υπεύθυνη για τη διαχείριση των εξορυκτικών δραστηριοτήτων πετρελαίου και αερίου στη Βόρεια Θάλασσα, η οποία τώρα κληρονομεί τις αρμοδιότητες της προκατόχου της αρχής υδρογονανθράκων, δίχως οποιαδήποτε αναφορά σε έκδοση αδειών για έρευνες και εξορύξεις νέων κοιτασμάτων πετρελαίου και αερίου.
Η συμβολική σημασία είναι εμφανής ακόμη και στην ονομασία. Η πρώην αρχή υδρογονανθράκων που έφερε τον τίτλο «Oil and Gas Authority» μετονομάζεται επισήμως σε «North Sea Transition Authority», γεγονός που αποτυπώνει τη στρατηγική μετατόπιση της Βρετανίας από την προώθηση της εξόρυξης πετρελαίου και αερίου προς τη διαχείριση της ενεργειακής μετάβασης στον τομέα των υδρογονανθράκων.
Όπως προκύπτει από το νομοσχέδιο, πρόκειται για κάτι περισσότερο από μια διοικητική αλλαγή. Η αποστολή της αρχής μετασχηματίζεται ώστε να διαχειριστεί τη σταδιακή μετάβαση της Βόρειας Θάλασσας σε ένα νέο ενεργειακό μοντέλο, διατηρώντας την ασφάλεια εφοδιασμού, αλλά χωρίς να επιδιώκει τη συνεχή επέκταση των εξορύξεων σε νέες θαλάσσιες περιοχές.
Η διάταξη αυτή συνιστά ουσιαστικά το τέλος της πολιτικής αδιάκοπα επεκτατικής εξορυκτικής πολιτικής που κυριάρχησε επί δεκαετίες στη Βρετανία. Η βρετανική κυβέρνηση δείχνει να κατανοεί ότι οι τιμές του πετρελαίου και του αερίου καθορίζονται από τις διεθνείς αγορές και ότι η αύξηση της παραγωγής στη Βόρεια Θάλασσα δεν μπορεί να εξασφαλίσει χαμηλότερους λογαριασμούς για τα νοικοκυριά. Όπως επισημαίνεται στη σχετική παρουσίαση του νομοσχεδίου από το Υπουργείο Ενεργειακής Ασφάλειας και Καθαρών Μηδενικών Εκπομπών (Department of Energy Security & Net Zero), «ο μόνος τρόπος να προστατεύσουμε τους πολίτες από μελλοντικές κρίσεις τιμών των ορυκτών καυσίμων είναι να παραγάγουμε περισσότερη δική μας καθαρή ενέργεια εδώ, στη Βρετανία. Το νομοσχέδιο αίρει τα εμπόδια για την ανάπτυξη των υποδομών καθαρής ενέργειας που χρειαζόμαστε, από νέες μονάδες παραγωγής ενέργειας έως κρίσιμες αναβαθμίσεις του ηλεκτρικού δικτύου, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός ασφαλέστερου, πιο ανθεκτικού και αποδοτικού ενεργειακού συστήματος.»
Πιστοποιητικά ενεργειακής μετάβασης: διαχείριση της εξόδου από
Το νομοσχέδιο δεν προτείνει απότομο κλείσιμο της βιομηχανίας υδρογονανθράκων. Αντίθετα, εισάγει ένα νέο πλαίσιο μέσω των λεγόμενων Transitional Energy Certificates. Η λογική είναι ότι τα υφιστάμενα κοιτάσματα και οι υπάρχουσες άδειες θα συνεχίσουν να λειτουργούν μέχρι το τέλος της οικονομικής τους ζωής, αλλά μέσα σε ένα νέο πλαίσιο που θα παρέχει προβλεψιμότητα στις επιχειρήσεις και στους εργαζομένους.
Μετάβαση στις ΑΠΕ με βάση συμφωνίες κοινοτικού οφέλους
Σημαντικό στοιχείο του νομοσχεδίου είναι η θεσμοθέτηση υποχρεωτικών οφελών για τις κοινότητες που φιλοξενούν έργα καθαρής ενέργειας. Συγκεκριμένα, στο πέμπτο μέρος του νομοσχεδίου εισάγει ρυθμίσεις για την παροχή κοινοτικών ωφελημάτων από τους φορείς εκμετάλλευσης νέων σταθμών παραγωγής ενέργειας, ενώ παράλληλα ενισχύει τον ρόλο των κοινοτικών ενεργειακών σχημάτων και τη συμμετοχή των πολιτών στην ιδιοκτησία ενεργειακών έργων.
Νέα χερσαία αιολικά πάρκα και μεγάλα φωτοβολταϊκά έργα θα υποχρεώνονται να συνεισφέρουν σε ειδικά κοινοτικά ταμεία, ώστε μέρος της οικονομικής αξίας που δημιουργούν να επιστρέφει στις τοπικές κοινωνίες. Παράλληλα, το νομοσχέδιο ενισχύει τη δυνατότητα συμμετοχής των πολιτών στην ιδιοκτησία ενεργειακών έργων, επιτρέποντας στις κοινότητες να αποκτούν μεγαλύτερα μερίδια σε περισσότερα έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η προσέγγιση αυτή επιδιώκει να ενισχύσει την κοινωνική αποδοχή των έργων, να δημιουργήσει τοπικό εισόδημα και να μετατρέψει την ενεργειακή μετάβαση από εξωτερική επένδυση σε κοινό όφελος για τους κατοίκους.
Μήνυμα προς την Ευρώπη
Η σημασία του νομοσχεδίου ξεπερνά τα όρια της Βρετανίας. Σε μια περίοδο όπου αρκετές ευρωπαϊκές χώρες εξακολουθούν να σχεδιάζουν νέες υποδομές αερίου με ορίζοντα λειτουργίας δεκαετιών, το Λονδίνο επιλέγει μια διαφορετική στρατηγική.
Το νομοσχέδιο ενεργειακής ανεξαρτησίας υποστηρίζει ότι η ενεργειακή ανεξαρτησία δεν επιτυγχάνεται μέσω νέων γεωτρήσεων αλλά μέσω περισσότερων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ισχυρότερων δικτύων, εξηλεκτρισμού, αποθήκευσης και ενεργειακής αποδοτικότητας. Η προσέγγιση αυτή συμβαδίζει με τις αναλύσεις του International Energy Agency, σύμφωνα με τις οποίες η επίτευξη των κλιματικών στόχων δεν απαιτεί νέα κοιτάσματα πετρελαίου και αερίου.
Ιστορική μετατόπιση
Παρότι το νομοσχέδιο περιλαμβάνει πλήθος από επιμέρους ρυθμίσεις για τους καταναλωτές, τα δίκτυα, τις ενεργειακές κοινότητες και την αποθήκευση ενέργειας, η στρατηγική του «καρδιά» βρίσκεται στην αναγνώριση ότι το μέλλον της ενεργειακής ασφάλειας δεν συνδέεται με την επέκταση της παραγωγής ορυκτών καυσίμων.
Ο κομβικής σημασίας ρόλος της North Sea Transition Authority, σε συνδυασμό με τον τερματισμό των νέων αδειοδοτήσεων πετρελαίου και αερίου σηματοδοτούν ιστορική στροφή απεξάρτησης από την πετρελαϊκή βιομηχανία για τη Βρετανία. Αν το νομοσχέδιο εγκριθεί χωρίς ουσιαστικές αλλαγές, η χώρα θα έχει θεσμοθετήσει ένα από τα πιο σαφή πλαίσια μετάβασης από την εποχή των υδρογονανθράκων προς ένα ενεργειακό σύστημα μηδενικών εκπομπών, αλλά και ενίσχυσης της ενεργειακής της ανεξαρτησίας.
Πηγή: UK Parliament




